Verandermanagement
De logica van de lappendeken
Verbindingswerk rond vraagstukken die van iedereen en van niemand zijn
Hans Vermaak · Boom Uitgevers · 2024 · 288 pagina's
Bespreking door Erik van der Veen · Gepubliceerd
Partnerlink. Jij betaalt niets extra.
In het kort
Hans Vermaak, specialist in taaie vraagstukken, beschrijft hoe je werkt aan problemen die over organisaties, sectoren en belangen heen lopen. Vraagstukken die 'van iedereen en van niemand' zijn, vragen niet om één eigenaar, maar om verbindingswerk tussen vele partijen.
Ons oordeel in het kort
- Beoordeling
- 7.0/10
- Beste voor
- Programma- en projectleiders in multistakeholder-trajecten
- Sla over als
- Wie werkt in strak afgebakende organisaties zonder externe afhankelijkheid
De kern
"Veel maatschappelijke en organisatieproblemen hebben geen duidelijke eigenaar. Het echte werk is niet het oplossen van het probleem zelf, maar het bouwen van de lappendeken van relaties, afspraken en coalities waarbinnen het wél kán worden opgelost."
De belangrijkste lessen
- 1
Vraagstukken zonder eigenaar zijn het echte werk
De makkelijke problemen zijn allang binnen organisatiegrenzen opgelost. Wat overblijft is wat niemand alleen kan oplossen, en dat vraagt een ander soort werk.
- 2
Denk in lappendekens, niet in blauwdrukken
Een perfect ontworpen samenwerkingsstructuur bestaat niet. Effectief verbindingswerk accepteert de asymmetrie: een patchwork van overeenstemmingen, tijdelijke coalities en kleine afspraken die samen beweging maken.
- 3
Momentum bouwt zich op in fragmenten
Geen grote startbijeenkomst lost iets op. Vooruitgang ontstaat uit tientallen kleine momenten waarin vertrouwen groeit, posities schuiven en nieuwe afspraken mogelijk worden.
- 4
Verbinder is een vak, geen rol
Goed verbindingswerk vraagt vaardigheden die veel professionals nooit expliciet leren: hoe je meerstemmigheid faciliteert, hoe je macht erkent zonder er slaaf van te zijn, hoe je geduld combineert met beweging.
Waar gaat dit boek over?
Hans Vermaak heeft zijn hele loopbaan gewijd aan wat hij 'taaie vraagstukken' noemt: organisatie- en maatschappelijke problemen die zich verzetten tegen snelle oplossingen. Na zijn klassieker Plekken der moeite richt hij zich in De logica van de lappendeken op een specifiek soort taai vraagstuk: problemen die niet binnen één organisatie thuishoren.
Denk aan thema's als klimaatadaptatie, keten-duurzaamheid, jeugdzorg-overhead, stadsontwikkeling of energietransitie. Niemand is eigenaar; iedereen is mede-eigenaar. Standaard projectmanagement faalt in deze context. Vermaak beschrijft wat wél werkt: geduldig verbindingswerk, pragmatische lappendeken-constructies en leiderschap zonder formele hiërarchie.
Praktische toepassing
Voor programma- en projectleiders
Voor wie werkt aan multistakeholder-opgaven is het boek direct waardevol. Niet omdat het een methode oplevert, maar omdat het taal geeft aan wat je dagelijks doet en aan waarom klassiek projectmanagement zo ongemakkelijk voelt in dit soort werk.
Voor bestuurders in sectoren met veel keten-afhankelijkheid
Bestuurders in zorg, onderwijs, bouw, energie herkennen de dynamiek onmiddellijk. Het boek helpt om te aanvaarden dat sommige opgaven niet 'geleverd' worden, maar 'gewerkt' worden, en om je rol daarin scherper te maken.
Voor adviseurs
Adviseurs die strategisch en veranderkundig werken in publiek-privaat land vinden bij Vermaak een van de weinige Nederlandse stemmen die dit werkdomein echt begrijpen.
Sterke punten
Vermaak schrijft met de wijsheid van iemand die veel gezien heeft. Hij idealiseert niets en karikaturiseert niets. De lappendeken-metafoor is onverwacht bruikbaar als denkmodel.
Zwakke punten
Het boek is intellectueel veeleisend. Zonder achtergrond in veranderkunde of systeemdenken kan de lezer verdwalen. Ook zijn sommige thema's niet helemaal nieuw voor wie Vermaak al langer volgt.
Mijn oordeel
Koop dit boek als je werkt aan een opgave waarvan je weet dat jouw organisatie hem nooit alleen kan oplossen. Het geeft rust en richting in werk dat snel frustrerend wordt.
Sla dit boek over als je strak binnen één organisatiegrens werkt en verder niet met externe partijen hoeft te bouwen.
Transparantie: Deze bespreking is geschreven op basis van openbare bronnen. We werken de pagina binnenkort bij met onze volledige analyse na complete lezing.
Wel geschikt voor
- : Programma- en projectleiders in multistakeholder-trajecten
- : Adviseurs in publiek-privaat samenwerkingsland
- : Directeuren in sectoren met veel ketenafhankelijkheid
- : Iedereen die vastloopt op 'dat is niet van ons'
Minder geschikt voor
- : Wie werkt in strak afgebakende organisaties zonder externe afhankelijkheid
- : Lezers die houden van rechtlijnige projectmethoden
- : Managers die kort-cyclisch op resultaat sturen
Sterke punten
- + Eén van weinige boeken die dit specifieke werkdomein echt begrijpt
- + Vermaak's ervaring met taaie vraagstukken kleurt het geheel
- + Veel aandacht voor de vaardigheid van verbindingswerk
Zwakke punten
- − Abstract; vraagt vertalingsarbeid voor de praktijk
- − Minder geschikt voor lezers zonder systemische achtergrond
- − Overlappend met ander werk van Vermaak (plekken der moeite)
Vergelijkbare boeken
- : Plekken der moeite, Hans Vermaak
- : The Practice of Adaptive Leadership, Heifetz, Linsky & Grashow
- : Getting to Maybe, Westley, Zimmerman & Patton
- : Leading Change in Multiple Contexts, Gill Robinson Hickman
Lees ook
Handboek Generatief Leiderschap
Ivo Callens
Handboek Generatief Leiderschap is een ambitieus referentiewerk van Ivo Callens, oprichter van het Centre for Generative Leadership. Het bundelt inzichten uit Theory U, Gestalt, themagecentreerde interactie en being-georiënteerd werken tot een integraal kompas voor leiders die niet sneller willen sturen, maar wijzer willen waarnemen. Geen quick fix, wel een diepgaand werk voor wie verantwoordelijkheid draagt voor transitie.
Ook over verandermanagement en leiderschap
Wegwijzers in de veranderjungle
Kilian Bennebroek Gravenhorst
Kilian Bennebroek Gravenhorst, een van de meest doorgewinterde Nederlandse veranderkundigen, brengt orde aan in het oerwoud van veranderaanpakken. Geen modellenfetisjisme, wel routes die je kunt volgen op basis van waar jouw organisatie staat.
Ook over verandermanagement en leiderschap
De natuurlijke organisatie
Mark van Vugt & Max Wildschut
De natuurlijke organisatie is de eerste serieuze poging om de inzichten van de evolutionaire psychologie systematisch toe te passen op de manier waarop we werk organiseren. Van Vugt en Wildschut laten zien dat veel klassieke werkproblemen, lage betrokkenheid, ziekteverzuim, free-riding, bureaucratische verlamming, geen managementgebreken zijn maar symptomen van een mismatch tussen onze stenen-tijdperk-psyche en moderne, anonieme hiërarchieën. De oplossing: organiseer in kleine, stabiele groepen waarin status verdiend wordt, macht laag is en de leider de tuinier van de mensentuin is.
Ook over verandermanagement en leiderschap
In voor- en tegenspoed
Danielle Braun
Corporate antropoloog Danielle Braun, mede-auteur van het bekroonde De Corporate Tribe, kijkt naar fusies, samenwerkingen, overnames en ontvlechtingen zoals een antropoloog naar een huwelijk kijkt. Organisaties die samengaan doorlopen dezelfde fasen als mensen die een relatie aangaan: verliefdheid, verbinding, ruzie en soms scheiding. Wie de menselijke en rituele kant van die dynamiek negeert en alleen op structuur, juridische voorwaarden en synergie stuurt, ziet de meeste samenwerkingen mislukken op het onzichtbare niveau van cultuur.
Ook over verandermanagement en leiderschap