Even tussen mij en mij

Waar gaat dit boek over?

In Socrates op sneakers leerde Elke Wiss een groot publiek hoe je betere vragen stelt aan een ander: nieuwsgierig, traag, zonder meteen je eigen mening te lossen. Even tussen mij en mij draait die beweging om. De vragen die je een ander stelt, blijken minstens zo waardevol als je ze op jezelf richt. Het boek gaat over ambachtelijk denkwerk: het gereedschap waarmee je je eigen denken kunt onderzoeken in plaats van het klakkeloos te volgen.

Dat klinkt abstract, maar de aanleiding is herkenbaar. We denken de hele dag, en toch leren we nergens hoe je dat goed doet. We halen aannames en feiten door elkaar, oordelen sneller dan we waarnemen, en verwarren een sterk gevoel met een sterk argument. Wiss laat zien dat denken een vaardigheid is, geen vast talent, en dat je hem kunt aanscherpen met concrete technieken. Geen mindfulness-zweverigheid en geen academische logicacursus, maar praktische filosofie voor wie helderder wil denken, scherper wil kiezen en rustiger wil blijven in lastige gesprekken.

De toon is kenmerkend Wiss: fris, geestig en persoonlijk, met voorbeelden uit haar eigen twijfels en blunders. Juist die lichtheid maakt dat de soms ongemakkelijke vraag, klopt wat ik hier denk eigenlijk wel?, blijft hangen zonder belerend te worden.

Over de auteur

Elke Wiss is theatermaker en praktisch filosoof. Ze schrijft en regisseert voorstellingen en geeft trainingen en workshops in praktische filosofie en de kunst van het vragen stellen, onder meer via haar eigen Denksmederij. Haar doorbraak kwam met Socrates op sneakers (2020), een verrassende bestseller die de socratische gespreksvoering, traag, nieuwsgierig, oordeelvrij, toegankelijk maakte voor een breed publiek van professionals, leidinggevenden en mensen die simpelweg betere gesprekken wilden voeren.

Haar kracht is dat ze filosofie van het voetstuk haalt zonder hem plat te slaan. Waar veel denkers over denken vooral abstract blijven, vertaalt Wiss elk inzicht naar iets wat je morgen aan de keukentafel of in de vergaderzaal kunt gebruiken. Even tussen mij en mij bouwt op die reputatie voort en is mede daardoor genomineerd voor de shortlist van Managementboek van het Jaar 2026.

Het fundament: socratisch denken, naar binnen gekeerd

De filosofische traditie waar Wiss uit put is de socratische: niet de filosoof als bezitter van waarheid, maar als iemand die door goed vragen stellen schijnzekerheden ondergraaft. Socrates' beroemde uitgangspunt, ik weet dat ik niets weet, is geen valse bescheidenheid maar een methode. Het houdt het denken open.

Even tussen mij en mij past die methode toe op een verrassend doelwit: jezelf. Vier houdingen lopen als een rode draad door het boek:

1. Vertraag. Het eerste antwoord is zelden het beste. Goed denken vraagt om een seconde uitstel.
2. Onderzoek je aannames. Onder elke overtuiging zit een laag onuitgesproken vanzelfsprekendheden.
3. Scheid waarneming van oordeel. Wat zie ik werkelijk, en wat maak ik er meteen van?
4. Verdraag het niet-weten. Twijfel is geen zwakte maar de ruimte waarin beter denken ontstaat.

Wie deze vier herkent uit Van doel naar deal, waar zelfregie en het uitstellen van je reactie centraal staan, ziet het niet verkeerd. Waar dat boek de blik richt op de onderhandelingstafel, richt Wiss hem op de denker zelf. Het zijn twee kanten van dezelfde munt: je kunt pas regie houden over een gesprek als je regie hebt over je eigen denken.

De kernlessen uitgewerkt

Les 1, Begin bij je eigen denken, niet bij de ander

De meeste mensen die "beter willen worden in gesprekken" bedoelen eigenlijk: beter worden in het overtuigen van anderen. Wiss draait dat om. De grootste winst zit niet in betere overtuigingstechnieken, maar in een helderder beeld van wat je zelf vindt en waarom.

Dat is geen navelstaarderij. Wie zijn eigen positie scherp heeft, hoeft minder hard te duwen, raakt minder snel geïrriteerd als de ander tegenstribbelt, en herkent eerder wanneer hij gelijk wíl hebben in plaats van gelijk heeft. Zelfonderzoek is daarmee niet het tegenovergestelde van invloed, het is de basis ervan.

Oefening. Schrijf voor een lastig gesprek niet op wat je de ander wilt laten inzien, maar wat jíj eigenlijk vindt, en waarom. Ontdek je dat je het zelf niet helder hebt, dan is dat de eerste winst.

Les 2, Stel je oordeel uit

Het brein oordeelt razendsnel: aardig of niet, slim of dom, gevaar of veilig. Dat is evolutionair nuttig en in het dagelijks leven vaak rampzalig, want het eerste oordeel voelt als waarheid terwijl het meestal een gewoonte is.

Wiss pleit voor een micropauze tussen waarneming en conclusie. Niet "die collega is lui", maar "ik zie dat een taak twee weken stil ligt, wat weet ik nog niet?". Die ene seconde uitstel is het verschil tussen reageren op je aanname en reageren op de werkelijkheid.

Vuistregel. Als je merkt dat je al een mening hebt voordat je de feiten kent, is dat het signaal om te vertragen, niet om door te denderen.

Les 3, Onderzoek je aannames

Onder vrijwel elke stellige uitspraak zit een aanname die niemand heeft uitgesproken, ook jijzelf niet. "We moeten dit project stoppen" rust op aannames over kosten, over kansen, over wat falen betekent. Maak je die aannames niet zichtbaar, dan onderhandel je met spoken.

De krachtigste vraag uit dit deel is bedrieglijk simpel: "Wat neem ik hier eigenlijk voor waar aan?" Gevolgd door: "En als dat nou eens niet klopt?" De meeste denkfouten zitten niet in de redenering, maar in de aanname die je nooit als aanname zag.

Praktische opdracht. Neem een overtuiging die je sterk voelt en noteer er drie aannames onder. Toets ze één voor één. Vaak blijkt de stevigste overtuiging op de wankelste aanname te rusten.

Les 4, Denk met je lijf, niet alleen met je hoofd

Een van de frissere bijdragen van het boek is de aandacht voor het lichaam als denkinstrument. Een knoop in je maag voordat je ja zegt, een vlaag irritatie bij een voorstel, het gevoel dat je gehaast wordt: dat is geen ruis maar informatie. Vaak weet je lijf eerder dat er iets niet klopt dan je verstand het kan beredeneren.

De kunst is niet om op het gevoel te leunen, maar om het te lezen. Wat probeert dat ongemak je te vertellen? Soms is het een aanname die je nog niet hebt onderzocht, soms een belang dat je negeert. Wegdrukken kost je informatie; benoemen levert ze op.

Oefening. Merk je tijdens een gesprek een lichamelijk signaal, spanning, haast, irritatie, benoem het voor jezelf en vraag: wat wil dit me vertellen? Vaak zit daar de vraag die je werkelijk moet stellen.

Les 5, Verdraag het niet-weten

We zijn ongemakkelijk met open vragen. De drang om snel een antwoord, een mening, een conclusie te hebben, is enorm, en hij verpest goed denken. Wie te vroeg dichtklapt, mist de betere oplossing die nog net buiten beeld lag.

Wiss noemt dit het uithouden van het niet-weten: de bereidheid om een vraag open te laten tot je er werkelijk doorheen bent gedacht. Dat is oncomfortabel, want het voelt als besluiteloosheid. Maar het verschil tussen twijfel die verlamt en twijfel die verdiept, is of je er actief in blijft denken of er passief in blijft hangen.

Waarschuwing. Verwar het uithouden van niet-weten niet met uitstelgedrag. Het doel is een beter antwoord, niet géén antwoord.

Les 6, Stel jezelf de vragen die je een ander zou stellen

Dit is het scharnierpunt tussen Socrates op sneakers en dit boek. De nieuwsgierige, niet-oordelende vragen die je een ander stelt om hem verder te helpen, waarom vind je dat? wat zou hiertegen pleiten? wat zou je vinden als het tegenovergestelde waar was?, werken minstens zo goed op jezelf.

De meeste mensen zijn strenger en oppervlakkiger tegen zichzelf dan ze ooit tegen een ander zouden zijn. Ze veroordelen hun eigen twijfel of slaan hem plat met een snel "zo ben ik nu eenmaal". Goede zelfvragen doorbreken dat. Ze maken van zelfreflectie een onderzoek in plaats van een verhoor.

Vuistregel. Voel je dat je jezelf een oordeel oplegt, stel dan de vraag die je een goede vriend zou stellen. Nieuwsgierig, niet veroordelend.

Les 7, Helder denken is een ambacht, geen talent

De geruststellende boodschap van het hele boek: je hoeft geen filosoof of bijzonder slim mens te zijn om beter te denken. Denken is een vak dat je kunt oefenen, net als een instrument bespelen of leren koken. Niet door harder na te denken, maar door betere gereedschappen geduldig te herhalen tot ze een gewoonte worden.

Dat is bevrijdend en veeleisend tegelijk. Bevrijdend omdat het talent uit de vergelijking haalt. Veeleisend omdat een ambacht oefening vraagt: één keer lezen verandert niets, herhaling wel.

Het denkgereedschap: vijf vragen voor elke lastige kwestie

Het rode-draadgereedschap van Even tussen mij en mij is een set vragen die je op jezelf richt zodra je voor een lastige beslissing of een vastgelopen gesprek staat. Niet in je hoofd, maar op papier, want het denken wordt scherper zodra het zichtbaar wordt.

1. Wat zie ik werkelijk, en wat maak ik er meteen van? Scheid de waarneming van het oordeel.
2. Wat neem ik hier voor waar aan? Maak je verborgen aannames zichtbaar en toets ze.
3. Wat zou hiertegen pleiten? Zoek actief naar het beste tegenargument tegen je eigen overtuiging.
4. Wat zegt mijn lijf, en wat wil dat me vertellen? Lees het ongemak in plaats van het weg te drukken.
5. Wat weet ik nog niet, en kan ik dat uithouden? Houd de vraag open tot je er werkelijk doorheen bent.

Het lijkt veel, maar bij herhaling kost het je een paar minuten. Die paar minuten leveren vaak een beter besluit op dan een uur erover praten met iemand die net zo snel oordeelt als jij.

Vier scenario's: hoe dit boek in de praktijk werkt

Scenario 1: de beslissing onder druk

Je moet vrijdag een leverancier kiezen en je voelt je gehaast. Eén optie spreekt je meteen aan.

Waar het misgaat. Je verwart de snelheid van je oordeel met de juistheid ervan. Het "klikt", dus het klopt, denk je.

De aanpak van Wiss. Je vertraagt bewust en vraagt: wat neem ik aan over deze leverancier dat ik nog niet heb getoetst? Wat zou hiertegen pleiten? En waar komt die haast eigenlijk vandaan, van de deadline of van mijn ongemak met twijfel? Vaak blijkt de tijdsdruk minder hard dan hij voelde, en de aantrekkelijke optie minder vanzelfsprekend.

Scenario 2: het conflict dat je niet loslaat

Een opmerking van een collega blijft door je hoofd malen. Je hebt al een oordeel klaar: respectloos.

Valkuil. Je bouwt je hele verhaal op die ene interpretatie en gaat het gesprek in om gelijk te halen.

De aanpak. Je scheidt waarneming van oordeel: wat is er feitelijk gezegd, en wat heb ik er zelf bij verzonnen? Je stelt jezelf de vraag die je een vriend zou stellen: zou er een lezing zijn waarin de ander geen klootzak is? Negen van de tien keer kalmeert dat het gesprek nog voordat het begint.

Scenario 3: de vergadering waarin je vastloopt

Het team draait rondjes om een probleem en niemand komt verder. Iedereen verdedigt zijn standpunt.

De aanpak. In plaats van een nieuw argument toe te voegen, maak je de aannames expliciet die onder de standpunten liggen. "Volgens mij gaan we er allemaal van uit dat X, klopt dat?" Vaak blijkt de impasse te zitten in een gedeelde aanname die niemand hardop had gemaakt. Zichtbaar maken is halverwege oplossen.

Scenario 4: de loopbaankeuze

Je twijfelt over een nieuwe baan en wilt zo snel mogelijk van die twijfel af.

Valkuil. Je hakt de knoop door om de onzekerheid kwijt te raken, niet omdat je het hebt uitgedacht.

De aanpak. Je houdt het niet-weten bewust even uit. Wat trekt me werkelijk, en wat is sociale verwachting? Wat zou ik vinden als salaris geen rol speelde? Wat zou hiertegen pleiten? Door de vraag open te houden in plaats van te vluchten in een besluit, kom je tot een keuze waar je later achter blijft staan.

Drie denkvallen die dit boek helpt herkennen

1. Het snelle oordeel als waarheid

De grootste valkuil: je eerste reactie voelt als inzicht, terwijl het een automatisme is. Het tegenwicht is de micropauze, één seconde tussen waarnemen en concluderen.

2. De onzichtbare aanname

We redeneren keurig logisch vanuit een aanname die we nooit hebben getoetst. De fout zit dan niet in de redenering maar in het startpunt. Het tegenwicht is de vraag: wat neem ik hier eigenlijk voor waar aan?

3. De vlucht in zekerheid

Twijfel is ongemakkelijk, dus grijpen we naar de eerste conclusie die rust geeft. Het tegenwicht is het vermogen om het niet-weten uit te houden tot er een beter antwoord ligt.

Pas dit boek toe met AI: vier prompts voor scherper denken

De denktechnieken van Wiss worden krachtiger als je een AI-assistent inzet als sparringpartner, niet als orakel. Vier promptsjablonen die je direct in ChatGPT, Claude of Gemini kunt plakken. Gebruik de output om je eigen denken te scherpen, niet om het over te nemen.

Prompt 1, Aannames blootleggen

Ik heb een sterke overtuiging: [beschrijf je standpunt in 2-3 zinnen].

Help mij mijn eigen denken te onderzoeken.
1. Welke onuitgesproken aannames liggen onder dit standpunt? Noem er 5.
2. Welke daarvan is het wankelst onderbouwd?
3. Geef per aanname één vraag waarmee ik hem kan toetsen.

Speel geen advocaat van mijn standpunt. Wees een nieuwsgierige
onderzoeker van mijn aannames.

Prompt 2, Het beste tegenargument

Ik geloof het volgende: [beschrijf je overtuiging].

Geef mij het sterkst mogelijke tegenargument, alsof je een
intelligente, welwillende criticus bent die mij verder wil helpen.

Geef:
- de 3 beste argumenten tegen mijn positie
- de aanname in mijn denken die het kwetsbaarst is
- 3 vragen die ik mezelf zou moeten stellen voor ik bij mijn
  standpunt blijf

Prompt 3, Waarneming en oordeel scheiden

Dit zit me dwars: [beschrijf een situatie of opmerking die je
bezighoudt].

Help mij waarneming en oordeel uit elkaar te halen.
- Wat zijn de feitelijke waarnemingen (wat is er werkelijk gebeurd
  of gezegd)?
- Welke interpretaties en oordelen heb ik daaraan toegevoegd?
- Welke alternatieve lezingen van dezelfde feiten zijn mogelijk?
- Welke vraag zou ik kunnen stellen om erachter te komen wat
  werkelijk speelt?

Prompt 4, Het niet-weten uithouden

Ik moet een keuze maken en voel de neiging om snel te beslissen om
van de twijfel af te zijn. De keuze: [beschrijf de keuze].

Help mij de vraag bewust open te houden.
- Welke informatie ontbreekt nog die mijn keuze zou kunnen
  veranderen?
- Welke van mijn motieven komen voort uit ongemak met onzekerheid
  in plaats van uit de zaak zelf?
- Stel 5 vragen die ik mezelf moet beantwoorden voordat ik beslis.
Geef geen advies over wat ik moet kiezen.

Tip: bewaar deze prompts en pas ze aan op je eigen denkvalkuilen. Het doel is niet dat de AI voor je denkt, maar dat hij je dwingt beter zelf te denken.

Vergelijking met andere boeken

Socrates op sneakers, Elke Wiss

Het voorgaande boek van dezelfde auteur en het natuurlijke vertrekpunt. Waar Socrates op sneakers leert hoe je betere vragen stelt aan een ander, keert Even tussen mij en mij die houding naar binnen. Lees ze in die volgorde als je beide wilt, maar nodig is het niet: dit boek staat op zichzelf.

Supercommunicators, Charles Duhigg

Duhigg laat zien wat goede gesprekken werkelijk laat slagen: het herkennen van het soort gesprek dat gevoerd wordt en het echt afstemmen op de ander. Mooi complement: waar Duhigg de buitenkant van het gesprek beschrijft, levert Wiss het binnenwerk, het denken dat aan ieder goed gesprek voorafgaat.

Ons feilbare denken, Daniel Kahneman

Kahneman beschrijft wetenschappelijk hoe ons denken stelselmatig de mist in gaat door snelle, intuïtieve oordelen (Systeem 1) versus traag, bewust redeneren (Systeem 2). Waar Kahneman verklaart waarom we denkfouten maken, geeft Wiss het praktische gereedschap om er in het dagelijks leven iets aan te doen. Theorie en praktijk vullen elkaar hier mooi aan.

De kunst van het heldere denken, Rolf Dobelli

Dobelli bundelt denkfouten in korte, krachtige hoofdstukken. Praktischer en lijstjesachtiger dan Wiss, maar minder gericht op de innerlijke houding van waaruit je denkt. Wiss gaat dieper op het hoe van het zelfonderzoek; Dobelli is een handige catalogus van valkuilen.

Welk boek wanneer?

Wat zoek je?	Pak dit boek
Je eigen denken leren onderzoeken, NL, toegankelijk	Even tussen mij en mij
Betere vragen stellen aan anderen	Socrates op sneakers
De buitenkant van geslaagde gesprekken	Supercommunicators
De wetenschap achter denkfouten	Ons feilbare denken (Kahneman)
Een snelle catalogus van denkvalkuilen	De kunst van het heldere denken (Dobelli)

Sterke punten

De grootste kracht is dat Wiss een onderwerp dat snel zweverig of academisch wordt, helder en bruikbaar houdt. Haar frisse, geestige stijl maakt zelfonderzoek aantrekkelijk in plaats van zwaar, en het denkgereedschap is concreet genoeg om morgen toe te passen. Bovendien raakt het boek een thema dat steeds belangrijker wordt voor leiders en professionals: in een wereld vol prikkels, haast en stellige meningen is het vermogen om je eigen denken te vertragen en te onderzoeken een onderscheidende vaardigheid.

Een tweede verdienste is de verbinding tussen denken en doen. Wiss laat zien dat helder denken geen luxe is voor stille momenten, maar de basis van betere beslissingen, gesprekken en samenwerking.

Zwakke punten

Met 328 pagina's is het boek forser dan het onderwerp strikt vraagt; wie van compacte boeken houdt, zal hier en daar herhaling en uitweiding tegenkomen. Het impliciete streven naar zelfverbetering, beter denken, beter kiezen, betere jij, kan voor sommige lezers gaan wringen: niet elke twijfel hoeft geoptimaliseerd te worden. En wie Socrates op sneakers grondig kent, herkent de onderliggende denkhouding en stijl, al is de toepassing op het eigen denken nieuw genoeg om de moeite te lonen.

Mijn oordeel

Even tussen mij en mij doet iets wat in de Nederlandse managementliteratuur opvallend zeldzaam is: het neemt het denken zelf serieus als vaardigheid. Geen modellen, geen stappenplannen voor de buitenwereld, maar gereedschap voor het binnenwerk, het onderzoeken van je eigen aannames, oordelen en blinde vlekken. Daarmee sluit het aan op een bredere beweging, ook zichtbaar in een boek als Van doel naar deal, waarin zelfregie de basis is van invloed naar buiten.

De verdienste is dat Wiss filosofie van haar voetstuk haalt zonder hem plat te slaan. Ze maakt zelfonderzoek toegankelijk, geestig en concreet, en laat overtuigend zien dat helder denken een ambacht is dat iedereen kan leren. Voor managers, ondernemers en professionals die merken dat ze te snel oordelen, te vaak in automatismen schieten of in lastige gesprekken hun rust verliezen, is dit een waardevol en prettig leesbaar boek.

De beperkingen zijn eerlijk te benoemen: het is aan de lange kant, en wie van een strak stappenplan houdt, moet hier wat meer geduld opbrengen. Maar wie bereid is zijn eigen denken onder de loep te nemen, krijgt een vaardigheid terug waar hij de rest van zijn leven, en elke vergadering, beslissing en onderhandeling, profijt van heeft.

Koop dit boek als…

• Je merkt dat je vaak te snel oordeelt of in vaste denkpatronen schiet
• Je betere beslissingen wilt nemen zonder in eindeloze twijfel te blijven hangen
• Je Socrates op sneakers waardeerde en de blik nu naar binnen wilt keren
• Je in lastige gesprekken kalmer en nieuwsgieriger wilt blijven
• Je reflectie zoekt zonder vaag zelfhulpjargon

Sla dit boek over als…

• Je een snelle to-do-lijst of quick fix verwacht in plaats van een denkhouding
• Je een academisch filosofisch werk zoekt met sluitende argumentatie
• Je alleen tools wilt om anderen te overtuigen en niet bereid bent naar je eigen denken te kijken
• Je Socrates op sneakers net hebt gelezen en weinig zin hebt in een verwante denkhouding op korte termijn

Eindscore

Criterium	Score
Praktische toepasbaarheid	8/10
Leesbaarheid	9/10
Originaliteit	7/10
Geschikt voor beginners	8/10
Algeheel oordeel	8/10

Een aanrader voor iedereen die wil investeren in de meest onderschatte vaardigheid die er is: helder en eerlijk nadenken over je eigen denken. Voor een paar avonden lezen krijg je gereedschap terug dat elk belangrijk gesprek en elke lastige keuze rustiger en scherper maakt.

Transparantie: Deze bespreking is geschreven op basis van publiek beschikbare uitgevers- en boekhandelsinformatie, recensies en de bekende denkhouding van Elke Wiss uit haar werk en haar eerdere bestseller Socrates op sneakers. De socratische uitgangspunten en het thema "ambachtelijk denkwerk" zijn aan het boek en de auteur toe te schrijven; de uitgewerkte oefeningen, scenario's, het vragenwerkblad en de AI-prompts zijn onze eigen vertaling van die principes naar de praktijk. Even tussen mij en mij stond op de shortlist van Managementboek van het Jaar 2026.